Między 5 a 11
stycznia 1929 roku grupa złożona z czterech członków Aerklubu Lwowskiego
- Szczepana Grzeszczyka, Wacława Czerwińskiego, Bolesława Gałęzowskiego
i Kazimierza Chorzewskiego -
wybrała
się na wyprawę do Bezmiechowej w celu zbadania nowych terenów szybowcowych.
Ekipa zapaleńców sprawdzała tamtejsze zbocza jeżdżąc na nartach ze
świecą dymną unoszoną przez latawiec Hargrave'a. Pozwoliło to ocenić
zachowanie się strug powietrza nad ziemią. Dzięki uzyskanym wynikom
zakwalifikowano teren Bezmiechowej jako szybowisko.
Druga
wyprawa do
Bezmiechowej odbyła się w dniach 23 października - 4 listopada tego
samego roku. Jej celem było zdobycie doświadczeń w górzystym
terenie, praktyczne sprawdzenie przydatności Bezmiechowej
jako szybowiska szkolnego i wyczynowego, oraz wykonanie dłuższego,
propagandowego lotu żaglowego. Tym razem zabrano ze sobą szybowce CW-II
(SP-001) i CW-III (SP-002) skonstruowane
przez Wacława Czerwińskiego w warsztatach Związku Awiatycznego Studentów
Politechniki Lwowskiej. Wyprawa została uwieńczona sukcesem: Szczepan
Grzeszczyk wykonał lot żaglowy trwający 2 godziny i 10 minut. Można
już było rozpocząć szkolenie szybowcowe. Uczyniono to podczas trzeciej
wyprawy do Bezmiechowej (kwiecień - maj 1930) i kontynuowano podczas
czwartej. Szybownictwem zainteresowały się inne ośrodki lotnicze w
Polsce.
 |
Widząc rosnącą
popularność nowego sportu, Aeroklub Lwowski zwrócił się do Antoniego
Kocjana z prośbą o zaprojektowanie dlań szybowca szkolnego i szkolno-przejściowego.
Prace projektowe zostały wykonane zimą 1930/1931 w Warsztatach Sekcji
Lotniczej KMSPW na Okęciu. Tamteż zbudowano prototyp szybowca
szkolnego Czajka I, który później otrzymał rejestrację SP-008. Został
on oblatany w kwietniu 1931 roku i wkrótce wziął udział w piątej wyprawie
do Bezmiechowej, która odbyła się
w dniach 1 - 30 maja 1931 roku. W tym samym miesiącu wzbił się
w powietrze drugi egzemplarz Czajki I, oznaczony SP-009. Trzeci, mający
rejestrację SP-011, był prototypem wersji szkolno-przejściowej
szybowca nazwanej Czajką II. Posiadała ona
obudowaną
kabinę, której pokrycie przepuszczało światło słoneczne. Z tego powodu
nazywano ją Czajką kabinkową lub Czajką papierówką. Również i te dwa
szybowce zostały przekazane do Bezmiechowej, gdzie dotarły między
17 a 30 maja. Uczestnictwo wybudowanych w Warsztatach Sekcji Lotniczej
KMSPW
Czajek
okazało się
dla organizatorów wyprawy niemalże zbawienne, ponieważ
warsztaty lwowskie nie wykonały na czas zamówionych szybowców. Dzięki
tym trzem egzemplarzom udało się w Bezmiechowej wyszkolić 16 pilotów
w kategorii "C".
Dobre osiągi Czajki sprawiały,
że nadawała się ona doskonale do pierwszych lotów żaglowych. 2 października
1931 r., podczas szóstej wyprawy do Bezmiechowej, kpt. Franciszek Jach
ustanowił na niej nowy rekord długotrwałości lotu: 3 godziny 12 minut.
7 października nieznacznie poprawił ten wynik osiągając 3 godziny i
20 minut. Wkrótce nastąpiły następne: 10 paźdzernika Mieczysław Jonikas
latał przez 5
godzin i
8 minut, a
14
października
Zygmunt Laskowski
utrzymywał się w powietrzu na Czajce II przez 5 godzin i 56 minut.
 |
W roku 1932, warszaty
na Okęciu wykonały serię czternastu Czajek obydwu wersji. Pozwoliło
to tej małej fabryczce przetrwać ciężki kryzys finansowy. Jednocześnie
Antoni Kocjan opracował, na życzenie Aeroklubu Lwowskiego, nową wersję
Czajki o skróconym kadłubie i o zmniejszonej rozpiętości skrzydeł.
Wersja ta, oznaczona Czajka III (zwana też Czajką krótką), przeznaczona
była do wykonywania lotów szkolnych. Ponieważ
miała ona za dobre osiągi by być szybowcem szkolnym, zbudowano jedynie
kilka egzemplarzy tej wersji. Użytkował je Aeroklub Lwowski w swoich
szkołach w Bezmiechowej i w Czerwonym Kamieniu.
12 września 1932 roku,
Czajka pobiła kolejny rekord, tym razem wysokości. Tego dnia mjr Bolesław
Stachoń wznósł sie na niej na 470 metrów. Najlepsze
wyniki lotów osiągnął na Czajce II pilot Aeroklubu Warszawskiego Tadeusz
Derengowski.
Uzyskał on czas lotu 7 godzin i 47 minut oraz wysokość 1500 metrów.
Działo się to w Bezmiechowej w 1934 roku.
Po oddzieleniu się od
DWL Warsztaty Szybowcowe Antoniego Kocjana wykonały 15 egzemplarzy
Czajki II, a po przeprowadzce na Pole Mokotowskie kilka serii po 10
lub 20 szybowców. Dalsze 10 sztuk wykonane zostało przez amatorskie
koła szybowcowe. Tę wersję szybowca używano w szkołach szybowcowych
w Bezmiechowej, w Pińczowie i w Sokolej Górze.
Eksploatacja Czajki II
wykazała zbyt małą sztywność jej konstrukcji, co uniemożliwiało wykonywanie
lotów nurkowych i ciasnych krążeń ze względu na występujące wówczas
drgania konstrukcji. Aby temu zaradzić, Antoni Kocjan przekonstruował
swój szybowiec. Prototyp nowej wersji, oznaczonej Czajka-bis, oblatał
wiosną 1936 roku w Starej Miłosnej Kazimierz Kula. W lipcu tego samego
roku
przeszedł on z powodzeniem badania w I.T.L.-u. Czajek-bis wyprodukowano
ponad 60 egzemplarzy. Kilka sztuk zbudowano na licencji w Estonii,
Finlandii, Jugosławii i Palestynie.
Warsztaty Szybowcowe w
Warszawie wykonały 85 Czajek w wersjach II i bis. Łącznie szybowiec
ten został wyprodukowany w ilości około 120 sztuk.
|
Dane techniczne Czajki
|
Rozpiętość:
wersja III:
wersja bis: |
11,28 m
9,4 m
11,3 m |
|
Prędkość minimalna:
wersja II:
wersja III:
wersja bis: |
37 km/h
37,8 km/h
42 km/h
39 km/h |
Długość:
wersja III: |
6,0 m
5,65 m |
|
Doskonałość:
wersje II i bis:
wersja III: |
11,5
13,5
10,5 |
| Wysokość: |
1,68 m |
|
Opadanie minimalne:
wersja II:
wersja III:
wersja bis: |
1,02 m/s
0,95 m/s
1,2 m/s
0,99 m/s |
Powierzchnia nośna:
wersja II:
wersja III: |
15,53 m2
15,63 m2
13,3 m2 |
|
Wydłużenie:
wersja III: |
8,2
6,6 |
Masa własna:
wersja II:
wersja III:
wersja bis: |
92 kg
94 kg
85 kg
95 kg |
|
Dopuszcz. współcz. obciąż.:
wersja bis: |
4,1
5,9 |
Masa użyteczna:
wersja bis: |
68 kg
75 kg |
|
Współcz. obciąż. niszcz.:
wersja bis: |
7
10 |
Masa całkowita:
wersja II:
wersja III:
wersja bis: |
168 kg
162 kg
153 kg
170 kg |
|
Obciążenie powierzchni:
wersja II:
wersja III: |
10,3 kg/ m2
10,4 kg/m2
11,5 kg/m2 |
|
 |
 |
 |
Teksty i opracowanie: (c) 2004, Robert Gujski.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkiego rodzaju kopiowanie, bez zgody autora,
zabronione. |