HISTORIA DO´┐ŻWIADCZALNYCH WARSZTAT´┐ŻW LOTNICZYCH
in´┐Ż. Leszek DUL´┐ŻBA

Leszek Dulŕba


1907-1987 - konstruktor

 

Leszek Mieczys´┐Żaw Dul´┐Żba przyszed´┐Ż na ´┐Żwiat 19 maja 1907 roku we Lwowie. Jego ojciec, Aleksander Dul´┐Żba, z zawodu lekarz, zmar´┐Ż trzy lata p´┐Żniej. Pozostawiona z dwojgiem ma´┐Żych dzieci matka, Stanis´┐Żawa z Wi´┐Żckowskich, postanowi´┐Ża w roku 1914 przenie´┐Ż´┐Ż si´┐Ż do Warszawy. W stolicy Leszek Dul´┐Żba ucz´┐Ższcza´┐Ż do gimnazjum im. Stefana Batorego, gdzie w roku 1925 uzyska´┐Ż ´┐Żwiadectwo dojrza´┐Żo´┐Żci. W latach 1920 - 1926 nale´┐Ża´┐Ż do ZHP. Przez rok by´┐Ż dru´┐Żynowym 16 WDH, a przez trzy lata zast´┐Żpowym. Nast´┐Żpnie dzia´┐Ża´┐Ż w Juventus Christiana.

Po maturze rozpocz´┐Ż´┐Ż studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej. Tu pozna´┐Ż swoich przysz´┐Żych wsp´┐Żpracownik´┐Żw i entuzjast´┐Żw lotnictwa z kt´┐Żrymi wsp´┐Żlnie dzia´┐Ża´┐Ż w Sekcji Lotniczej, zajmuj´┐Żc si´┐Ż jej stron´┐Ż administracyjn´┐Ż i finansow´┐Ż. 9 maja 1928 r. uczestniczy´┐Ż wraz ze Stanis´┐Żawem Rogalskim, Stanis´┐Żawem Wigur´┐Ż, Stanis´┐Żawem Praussem i Antonim Kocjanem w transporcie i wodowaniu ´┐Żlizgowca zbudowanego przez Sekcj´┐Ż.

1 maja 1930 roku Leszek Dul´┐Żba podj´┐Ż´┐Ż prac´┐Ż zawodow´┐Ż na stanowisku technika pomiar´┐Żw w locie w Dziale P´┐Żatowcowym IBTL. W lipcu nast´┐Żpnego roku uko´┐Żczy´┐Ż studia zdobywaj´┐Żc dyplom magistra in´┐Żyniera mechanika. 1 wrze´┐Żnia zosta´┐Ż powo´┐Żany do s´┐Żu´┐Żby wojskowej, kt´┐Żr´┐Ż odby´┐Ż w Szkole Pochor´┐Ż´┐Żych Rezerwy Lotnictwa w D´┐Żblinie i uko´┐Żczy´┐Ż jako prymus.

Po powrocie z wojska, rozpocz´┐Ż´┐Ż z dniem 1 pa´┐Żdziernika 1932 r. prac´┐Ż w Do´┐Żwiadczalnych Warsztatach Lotniczych ponownie spotykaj´┐Żc si´┐Ż z przyjaci´┐Żmi z okresu studi´┐Żw. Zast´┐Żpi´┐Ż tragicznie zmar´┐Żego Stanis´┐Żawa Wigur´┐Ż obejmuj´┐Żc kierownictwo dzia´┐Żu obliczeniowego DWL. Jednocze´┐Żnie zosta´┐Ż starszym asystentem prof. Gustawa Mokrzyckiego na Katedrze Budowy Samolot´┐Żw i Mechaniki Lotu, gdzie zajmowa´┐Ż si´┐Ż sprawdzaniem prac projektowych z dziedziny konstrukcji samolot´┐Żw oraz prowadzeniem wyk´┐Żad´┐Żw z obcia´┐Że´┐Ż samolot´┐Żw. Podobn´┐Ż dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż prowadzi´┐Ż w Aeroklubie Warszawskim, ucz´┐Żc jego cz´┐Żonk´┐Żw zasad mechaniki lotu i budowy samolot´┐Żw. W latach 1931 - 1932 opracowa´┐Ż skrypt z wyk´┐Żad´┐Żw prof. M. Hubera pod tytu´┐Żem "Statyka lotnicza". Dzia´┐Ża´┐Ż r´┐Żwnie´┐Ż spo´┐Żecznie w Zwi´┐Żzku Polskich In´┐Żynier´┐Żw Lotniczych.

G´┐Ż´┐Żwnym jego zadaniem w DWL by´┐Żo wykonywanie oblicze´┐Ż aerodynamicznych, osi´┐Żg´┐Żw, stateczno´┐Żci, obci´┐Ż´┐Że´┐Ż oraz wytrzyma´┐Żo´┐Żci samolot´┐Żw. Redagowa´┐Ż ca´┐Żo´┐Żciowo obliczenia wykonywane po cz´┐Żci przez innych konstruktor´┐Żw. Opracowana przez niego dokumentacja obliczeniowa, cechuj´┐Żca si´┐Ż du´┐Ż´┐Ż staranno´┐Żci´┐Ż i przejrzysto´┐Żci´┐Ż materia´┐Ż´┐Żw, trafia´┐Ża do zatwierdzenia przez IBTL. Pr´┐Żcz tego Leszek Dul´┐Żba zajmowa´┐Ż si´┐Ż prac´┐Ż konstruktorsk´┐Ż. Opracowany w roku 1934 RWD-13 by´┐Ż r´┐Żwnie´┐Ż cz´┐Żciowo jego dzie´┐Żem.

W roku 1933 konstruktor zawar´┐Ż zwi´┐Żzek ma´┐Ż´┐Że´┐Żski z Mari´┐Ż Aniel´┐Ż Sulima-Samuj´┐Ż´┐Żo. Pi´┐Ż´┐Ż lat p´┐Żniej urodzi´┐Ża mu si´┐Ż c´┐Żrka Joanna. Jej chrzestnym zosta´┐Ż in´┐Ż. Stanis´┐Żaw Rogalski.

Rozw´┐Żj DWL poci´┐Żgn´┐Ż´┐Ż za sob´┐Ż zwi´┐Żkszenie kadry konstruktorskiej. Dzi´┐Żki temu, zatrudniony we wrze´┐Żniu 1936 roku Bronis´┐Żaw ´┐Żurakowski przej´┐Ż´┐Ż cz´┐Ż´┐Ż pracy obiczeniowej w wytw´┐Żrni. Pozwoli´┐Żo to Leszkowi Dul´┐Żbie po´┐Żwi´┐Żci´┐Ż wi´┐Żcej czasu na dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż konstruktorsk´┐Ż. W latach 1937 - 1938 przyst´┐Żpi´┐Ż on, przy wsp´┐Żpracy in´┐Ż. Tadeusza Chyli´┐Żskiego, do opracowywania dwusilnikowego samolotu dyspozycyjnego RWD-18, przeznaczonego dla pi´┐Żciu pasa´┐Żer´┐Żw. W projekcie tym zastosowano wiele nowatorskich rozwi´┐Żza´┐Ż: podwozie z k´┐Żkiem przednim, klapy uruchamiane przy u´┐Życiu podci´┐Żnienia uzyskiwanego z silnika oraz zbie´┐Żne stateczniki pionowe u´┐Żatwiaj´┐Żce pilota´┐Ż przy jednym wy´┐Ż´┐Żczonym silniku. Kierownictwo DWL wi´┐Żza´┐Żo z tym samolotem du´┐Że nadzieje eksportowe. Niestety trudno´┐Żci finansowe napotkane przez Warszataty w pierwszej po´┐Żowie 1938 roku zahamowa´┐Ży tempo prac nad RWD-18. Warto zauwa´┐Ży´┐Ż, ´┐Że koncepcja tego rodzaju samolotu rozwin´┐Ża si´┐Ż na ´┐Żwiecie dopiero w latach sze´┐Ż´┐Żdziesi´┐Żtych.

Jednocze´┐Żnie Leszek Dul´┐Żba wsp´┐Żpracowa´┐Ż przy projekcie wodnosamolotu torpedowego RWD-22. Mi´┐Żdzy 25 pa´┐Żdziernika 1938 a 30 stycznia 1939 zaprojektowa´┐Ż jego wersj´┐Ż z silnikami "Walter". Nie zosta´┐Ża ona jednak wybrana do realizacji.

Kolejnym projektem w kt´┐Żrym uczestniczy´┐Ż by´┐Ż samolot my´┐Żliwski RWD-25. Prace nad nim by´┐Ży prowadzone zespo´┐Żowo, pod kierunkiem Jerzego Drzewieckiego. Jednocze´┐Żnie trwa´┐Ża budowa wspomnianego ju´┐Ż wcze´┐Żniej RWD-18. Oblotu spodziewano si´┐Ż w grudniu 1939 roku. Niestety 1 wrze´┐Żnia wybuch´┐Ża wojna, przekre´┐Żlaj´┐Żc wszystkie dotychczasowe plany... Nieuko´┐Żczony prototyp RWD-18 uleg´┐Ż zniszczeniu podczas bombardowania.

14 wrze´┐Żnia in´┐Ż. Dul´┐Żba ewkuowa´┐Ż si´┐Ż wraz z innymi pracownikami DWL do Rumunii. W kraju pozosta´┐Ża jego ´┐Żona z jednoroczn´┐Ż c´┐Żreczk´┐Ż. W listopadzie znalaz´┐Ż si´┐Ż w Pary´┐Żu. Nast´┐Żpnie trafi´┐Ż do Tuluzy, gdzie mi´┐Żdzy 1 marca a 20 czerwca 1940 r. pracowa´┐Ż w biurze konstrukcyjnym fabryki samolot´┐Żw Devoitine, zajmuj´┐Żc si´┐Ż projektowaniem drewnianego usterzenia do samolotu my´┐Żliwskiego D-520. Po upadku Francji przedosta´┐Ż si´┐Ż do Anglii, gdzie znajdowa´┐Żo si´┐Ż ju´┐Ż sporo pracownik´┐Żw DWL. Przez 7 miesi´┐Żcy pe´┐Żni´┐Ż s´┐Żu´┐Żb´┐Ż w PSZ, zajmuj´┐Żc si´┐Ż m. in. zasobnikami do zrzut´┐Żw dla Polski, po czym, dzi´┐Żki staraniom Jerzego W´┐Żdrychowskiego, zosta´┐Ż zwolniony z wojska.

20 lutego 1941 roku wyjecha´┐Ż wraz z J´┐Żzefem Dziewo´┐Żskim, J´┐Żzefem Lekszyckim, Jerzym Lewczukiem, Stanis´┐Żawem Rogalskim i Jerzym Teisseyre z Londynu, udaj´┐Żc si´┐Ż drog´┐Ż morsk´┐Ż przez Kapsztad do Ankary. Do celu dotar´┐Ż 1 maja. Tam, przy lotnisku w Etimesgut odleg´┐Żym 20 kilometr´┐Żw od centrum miasta, Jerzy W´┐Żdrychowski zorganizowa´┐Ż dla polskich konstruktor´┐Żw prac´┐Ż w wytw´┐Żrni lekkich samolot´┐Żw THK. Leszkowi Dul´┐Żbie przydzielono stanowisko kierownika dzia´┐Żu projektowania w biurze konstrukcyjnym. Uczestniczy´┐Ż on w opracowaniu pi´┐Żciu prototyp´┐Żw: szybowca transportowego THK-1, samolotu akrobacyjnego THK-2 -b´┐Żd´┐Żcego dalekim rozwin´┐Żciem za´┐Żo´┐Że´┐Ż polskiego RWD-10, samolotu sanitarnego THK-5, samolotu pasa´┐Żerskiego THK-5A (THK-10) oraz samolotu turystycznego THK-11. Bra´┐Ż r´┐Żwnie´┐Ż udzia´┐Ż w przygotowaniu produkcji licencyjnej samolotu Miles Magister, oraz w odtwarzaniu dokumentacji u´┐Żytkowanych w Turcji szybowc´┐Żw Habicht, Ps-2, Us-4 i Sza-5. Ponadto wykona´┐Ż kilka propagandowych lot´┐Żw ´┐Żaglowych na sowieckim szybowcu Ps-2. Uda´┐Żo mu si´┐Ż tak´┐Że znacznie usprawni´┐Ż sterowanie poprzeczne szybowca THK-7, dzi´┐Żki czemu reagowa´┐Ż on prawid´┐Żowo na wychylenia lotek po przeci´┐Żgni´┐Żciu. Pr´┐Żcz tego Leszek Dul´┐Żba wsp´┐Żpracowa´┐Ż z politechnik´┐Ż w Stambule opracowuj´┐Żc dla niej jeszcze w 1941 r. skrypt nosz´┐Żcy tytu´┐Ż "Wytrzyma´┐Żo´┐Ż´┐Ż konstrukcji lotniczych". Praca ta zosta´┐Ża napisana w j´┐Żzyku francuskim.

Z dniem 31 grudnia 1946 roku in´┐Ż. Dul´┐Żba zako´┐Żczy´┐Ż swoj´┐Ż dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż w THK i w styczniu roku nat´┐Żpnego powr´┐Żci´┐Ż do Polski. Wkr´┐Żtce po przybyciu do kraju zosta´┐Ż kierownikem technicznym Aeroklubu Warszawskiego. 15 kwietnia obj´┐Ż´┐Ż stanowisko kierownika wydzi´┐Żu p´┐Żatowcowego w Centralnym Studium Samolot´┐Żw na warszawskim Ok´┐Żciu. R´┐Żwnocze´┐Żnie zosta´┐Ż kierownikiwm Katedry Budowy Samolot´┐Żw w Szkole In´┐Żynierskiej im. Wawelberga i Rotwanda. Wkr´┐Żtce pod jego kierownictwem powsta´┐Ży dwie konstrukcje: dwumiejscowy samolot szkolno-akrobacyjny - CSS-11 oraz dwusilnikowy, dziesi´┐Żcioosobowy samolot pasa´┐Żerski, przeznaczony do komunikacji krajowej - CSS-12.

CSS-11

Prototyp CSS-11 (SP-BAH) zosta´┐Ż oblatany przez Jerzego Szymankiewicza w dniu 16 pa´┐Żdziernika 1948 na Ok´┐Żciu. 8 grudnia wzbi´┐Ż si´┐Ż w powietrze drugi prototyp (SP-BAJ). Samolot wykaza´┐Ż bardzo dobre w´┐Żasno´┐Żci lotne, a jego osi´┐Żgi by´┐Ży niemal´┐Że ca´┐Żkowicie zgodne z obliczeniami. Latem 1950 roku zako´┐Żczono pr´┐Żby fabryczne i w dniu 16 sierpnia przekazano obydwie maszyny do Generalnego Inspektoratu Lotnictwa w celu przeprowadzenia pr´┐Żb pa´┐Żstwowych. Mi´┐Żdzy 4 stycznia a 2 sierpnia nast´┐Żpnego roku nowy p´┐Żatowiec przeszed´┐Ż homologacj´┐Ż uzyskuj´┐Żc bardzo dobr´┐Ż ocen´┐Ż. Szczeg´┐Żlnie podkre´┐Żlono poprawno´┐Ż´┐Ż i ´┐Żatwo´┐Ż´┐Ż wykonywania wszystkich figur akrobacyjnych. Pocz´┐Żktowo planowano wyprodukowa´┐Ż 30 egzemplarzy CSS-11 dla aeroklub´┐Żw, jednak ze wzgl´┐Żdu na nie uruchomienie produkcji licencyjnej silnik´┐Żw "Walter" do tego nie dosz´┐Żo. W latach 1952 - 1953 prototypy zosta´┐Ży skasowane.

Prace nad CSS-12 rozpocz´┐Żto w 1948 roku. Prototyp (SP-BAR) zosta´┐Ż oblatany przez Ludwika Lecha 22 listopada 1950 roku. Niestety, ´┐Żwczesna restrukturyzacja polskiego przemys´┐Żu lotniczego i zwi´┐Żzana z ni´┐Ż likwidacja Centralnego Studium Samolot´┐Żw doprowadzi´┐Ża do przerwania prac nad tym samolotem. Uda´┐Żo si´┐Ż je wznowi´┐Ż dopiero w 1955 roku. Mi´┐Żdzy 30 marca a 10 listopada przeprowadzono pr´┐Żby w locie. W wyniku bada´┐Ż stwierdzono wyst´┐Żpowanie trudno´┐Żci ze zr´┐Żwnowa´┐Żeniem momentu pochylaj´┐Żcego po wychyleniu klap. Zainstalowano wi´┐Żc dodatkowy statecznik poziomy, osadzony wysoko na stateczniku pionowym, zmieniaj´┐Żc jednocze´┐Żnie o´┐Ż obrotu steru wysoko´┐Żci. Tak zmodyfikowany prototyp przeszed´┐Ż dodatkowe pr´┐Żby w locie od 28 wrze´┐Żnia do 20 grudnia 1956 roku. Wykaza´┐Ży one bardzo dobre osi´┐Żgi i w´┐Żasno´┐Żci lotne samolotu. 27 grudnia 1956 r. dokonano pr´┐Żby pobicia krajowego rekordu wysoko´┐Żci z obci´┐Ż´┐Żeniem u´┐Żytecznym 1000 kg (klasa C-1/II), zako´┐Żczonej sukcesem: maszyna pilotowana przez Andrzeja Ab´┐Żamowicza osi´┐Żgne´┐Ża wysoko´┐Ż´┐Ż 6524 metr´┐Żw. Samolot ten wykorzystywano r´┐Żwnie´┐Ż do wykonania wielu rekordowych skok´┐Żw spadochronowych, zar´┐Żwno indywidualnych jak i zespo´┐Żowych. Niestety, z powodu braku zapotrzebowania nie dosz´┐Żo do produkcji seryjnej CSS-12, a prototyp skasowano w roku 1960.

W roku 1951, po likwidacji Centralnego Studium Samolot´┐Żw i w´┐Ż´┐Żczeniu szko´┐Ży in´┐Żynierskiej im. Wawelberga i Rotwanda do Politechniki Warszawskiej, Leszek Dul´┐Żba rozpocz´┐Ż´┐Ż prac´┐Ż na nowoutworzonym Wydziale Lotniczym w kierowanej przez prof. Franciszka Misztala Katedrze Budowy Samolot´┐Żw. Sta´┐Ż si´┐Ż samodzielnym pracownikiem naukowym. W roku 1955 zosta´┐Ż mianowany docentem. Jednocze´┐Żnie obj´┐Ż´┐Ż stanowisko kierownika zespo´┐Żu konstrukcyjnego w Instytucie Lotnictwa, gdzie wsp´┐Żlnie z profesorem Misztalem rozpocz´┐Ż´┐Ż prace nad czterosilnikowym samolotem pasa´┐Żerskim MD-12, maj´┐Żcym zast´┐Żpi´┐Ż u´┐Żytkowane dotychczas maszyny typu DC-3 i Li-2. 1 grudnia 1957 roku przeni´┐Żs´┐Ż si´┐Ż wraz z ca´┐Żym zespo´┐Żem do O´┐Żrodka Konstrukcji Lotniczych w WSK-Ok´┐Żcie. W roku 1958 otrzyma´┐Ż tytu´┐Ż profesora nadzwyczajnego. Zosta´┐Ż profesorem na Politechnice Warszawskiej zar´┐Żwno w dotychczasowej katedrze jak i w Instytucie Techniki Lotniczej i Hydrodynamiki.

Profesor Dul´┐Żba ceni´┐Ż sobie prac´┐Ż nad konstrukcjami lotniczymi, poniewa´┐Ż m´┐Żg´┐Ż j´┐Ż wykorzysta´┐Ż w swojej dzia´┐Żalno´┐Żci dydaktycznej. "Nie lubi´┐Ż uczy´┐Ż tego, czego sam nie robi´┐Żem" - zwyk´┐Ż powiada´┐Ż. Jego postawa wobec studenta pr´┐Żdko nabywa´┐Ża cech partnerskich, je´┐Żeli tylko jego podopieczny wykaza´┐Ż ch´┐Ż´┐Ż i zami´┐Żowanie do nauki i pracy. Mia´┐Ż r´┐Żwnie´┐Ż talent do klasyfikowania student´┐Żw na konstruktor´┐Żw i obliczeniowc´┐Żw. Podczas prowadzenia bada´┐Ż nad prototypami samolot´┐Żw uwidacznia´┐Żo si´┐Ż jego zaanga´┐Żowanie wsparte ogromn´┐Ż wiedz´┐Ż i do´┐Żwiadczeniem. Postawa ta umo´┐Żliwia´┐Ża natychmiastowe podj´┐Żcie decyzji odno´┐Żnie koniecznych modyfikacji.

W marcu 1959 roku uko´┐Żczono pierwszy egzemplarz MD-12, przeznaczony do pr´┐Żb statycznych. Prototyp MD-12 (SP-PAL) wzbi´┐Ż si´┐Ż po raz pierwszy w powietrze 21 lipca. Oblotu dokonali Andrzej Ab´┐Żamowicz i Aleksander W´┐Żsowicz. Drugi prototyp (SP-PBD), posiadaj´┐Żcy w pe´┐Żni wyposa´┐Żon´┐Ż kabin´┐Ż pasa´┐Żersk´┐Ż, wykona´┐Ż sw´┐Żj pierwszy lot 7 stycznia 1961 roku. W ci´┐Żgu nast´┐Żpnych dwunastu miesi´┐Żcy samolot ten przeszed´┐Ż badania w IL oraz pr´┐Żbne loty w PLL LOT, wykonuj´┐Żc 120 rejs´┐Żw na trasie Warszawa - Rzesz´┐Żw. Wykaza´┐Ży one wiele zalet p´┐Żatowca: by´┐Ż ´┐Żatwy i poprawny w pilota´┐Żu oraz ta´┐Ższy w eksploatacji od I´┐Ż´┐Żw-14 i Li-2. Piloci nie posiadaj´┐Żcy ´┐Żadnego do´┐Żwiadczenia w prowadzeniu samolot´┐Żw wielosilnikowych wykonywali na nim loty bez trudno´┐Żci. MD-12 m´┐Żg´┐Ż r´┐Żwnie´┐Ż wykonywa´┐Ż loty z niewielkich lotnisk trawiastych. Trzeci prototyp (SP-PBL) zosta´┐Ż oblatany 21 lipca tego samego roku. By´┐Ż on zbudowany w wersji fotogrametrycznej. 17 wrze´┐Żnia 1963 r. pierwszy prototyp uleg´┐Ż katastrofie w okolicach Gr´┐Żjca. Ten tragiczny wypadek wywo´┐Żany zosta´┐Ż flatterem usterzenia, co doprowadzi´┐Żo do jego urwania. Pomimo licznych zalet oraz porawienia wytrzyma´┐Żo´┐Żci konstrukcji, MD-12 nie wszed´┐Ż do produkcji seryjnej. Egzemplarz fotogrametryczny jest obecnie eksponatem w Muzeum Lotnictwa w Krakowie.

Po przerwaniu prac nad MD-12 profesor Leszek Dul´┐Żba skoncentrowa´┐Ż si´┐Ż na pracy naukowo-dydaktycznej. W roku 1961 zako´┐Żczy´┐Ż swoj´┐Ż dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż zawodow´┐Ż w WSK-Ok´┐Żcie, pozostaj´┐Żc jednak jego konsultantem przez nast´┐Żpne dwa lata. W latach 1960-1961 by´┐Ż dziekanem Wydzia´┐Żu Lotniczego PW, a nat´┐Żpnie - do roku 1969 - jednym z prodziekan´┐Żw na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa. Do roku 1970 kierowa´┐Ż Zak´┐Żadem Technologii tego´┐Ż wydzia´┐Żu. Pr´┐Żcz tego, w latach 1965 - 1969, by´┐Ż rzecznikiem Odwo´┐Żawczej Komisji Dyscyplinarnej dla Student´┐Żw, a nast´┐Żpnie, do 1972 roku, cz´┐Żonkiem konkursowej komisji senackiej stypendi´┐Żw naukowych. W latach 1970 i 1972 konsultowa´┐Ż projekt samolotu rolniczego realizowany przez WSK-Mielec.

Pr´┐Żba likwidacji polskiego przrmys´┐Żu lotniczego, podj´┐Żta przez ´┐Żwczesne w´┐Żadze w latach 1968 - 1970, nie pozosta´┐Ża bez wyp´┐Żywu na dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż profesora. W roku 1970 rozbito na jeden semestr zesp´┐Ż zaanga´┐Żowany w Katedrze Budowy Samolot´┐Żw. Wyraz "Lotnictwo" zosta´┐Ż usuni´┐Żty z nazwy Wydzia´┐Żu. Zmusza´┐Żo to do kszta´┐Żcenia przysz´┐Żych in´┐Żynier´┐Żw lotniczych po kryjomu, pod pretekstem doko´┐Żczenia ju´┐Ż rozpocz´┐Żtych program´┐Żw nauczania.

Po powstaniu w roku 1972 Instytutu Techniki Lotniczej i Hydroaerodynamiki, profesor Dul´┐Żba zosta´┐Ż na dwa lata jego dyrektorem. Z chwil´┐Ż odej´┐Żcia prof. Franciszka Misztala na emerytur´┐Ż obj´┐Ż´┐Ż stanowisko kierownika Zak´┐Żadu Samolot´┐Żw i ´┐Żmig´┐Żowc´┐Żw. Kierowa´┐Ż r´┐Żwnie´┐Ż zespo´┐Żem naukowo-badawczym zajmuj´┐Żcym si´┐Ż konstrukcjami kompozytowymi, kt´┐Żry wykona´┐Ż wiele cennych prac maj´┐Żcych zastosowanie w przemy´┐Żle lotniczym. Na Politechnice wyk´┐Żada´┐Ż nast´┐Żpuj´┐Żce przedmioty: konstrukcja samolot´┐Żw, samoloty specjalne, podstawy budowy samolot´┐Żw. By´┐Ż promotorem 150 prac dyplomowych, magisterskich i in´┐Żynierskich z zakresu budowy samolot´┐Żw i szybowc´┐Żw, oraz jednej doktorskiej.

Pomimo tak szerokiego zakresu zaj´┐Ż´┐Ż, nie zabrak´┐Żo profesorowi Dul´┐Żbie czasu na dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż spo´┐Żeczn´┐Ż. Od roku 1976 by´┐Ż wiceprzewodnicz´┐Żcym Rady Senior´┐Żw Lotnictwa Aeroklubu PRL. Nale´┐Ża´┐Ż do Rady Nadzorczej Sp´┐Żdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Politechnika". Przez wiele lat przewodniczy´┐Ż Radzie Muzeum Lotnictwa i Astronautyki w Krakowie. By´┐Ż zami´┐Żowanym turyst´┐Ż. Uczestniczy´┐Ż w wyprawach turystycznych grupy wycieczkowej znanego autora przewodnik´┐Żw, dr Mieczys´┐Żawa Or´┐Żowicza. Z czasem sta´┐Ż si´┐Ż jednym z jej przewodnik´┐Żw. Bardzo lubi´┐Ż lata´┐Ż. Nale´┐Ża´┐Ż do Aeroklubu Warszawskiego. By´┐Ż nawigatorem oraz pilotem szybowcowym podkategorii "C". Na osi´┐Żgni´┐Żcie wy´┐Ższych szczebli wyszkolenia w pilota´┐Żu nie pozwoli´┐Ży mu niestety wada wzroku oraz brak wolnego czasu.

Za swoj´┐Ż dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż zawodow´┐Ż i spo´┐Żeczn´┐Ż profesor Leszek Dul´┐Żba otrzyma´┐Ż wiele odznacze´┐Ż i wyr´┐Żnie´┐Ż. W roku 1977 przeszed´┐Ż na emerytur´┐Ż. Nadal jednak wsp´┐Żpracowa´┐Ż z Zak´┐Żadem Samolot´┐Żw i ´┐Żmig´┐Żowc´┐Żw PW. By´┐Ż te´┐Ż konsultantem do spraw budowy ultralekkich szybowc´┐Żw z kompozyt´┐Żw polimerowych. Uczestniczy´┐Ż jako konferent w pracach dyplomowych prowadzonych przez swoich nast´┐Żpc´┐Żw.

Nadal interesowa´┐Ż si´┐Ż pracami m´┐Żodych in´┐Żynier´┐Żw, tworz´┐Żcych szybowce z kompozytu szklano-epoksydowego. By´┐Ż konsultanetm konstrukcji szybowca ULS-PW. Konslutowa´┐Ż i weryfikowa´┐Ż obliczenia szybowca PW-2 "Gapa", za co, wsp´┐Żlnie z zespo´┐Żem konstruktorskim, otrzyma´┐Ż nagrod´┐Ż honorow´┐Ż. Dopomaga´┐Ż w opracowaniu goleni spr´┐Żystej do samolotu PZL-104 Wilga 88. Zabrak´┐Żo mu jedank czasu na uko´┐Żczenie tej pracy. Zmar´┐Ż w szpitalu w dniu 17 lutego 1987 roku. Pochowany zosta´┐Ż na Cmentarzu Pow´┐Żzkowskim w Warszawie.

Lotnictwo polskie zawdzi´┐Żcza profesorowi Leszekowi Dul´┐Żbie kilka pokole´┐Ż konstruktor´┐Żw lotniczych oraz godny na´┐Żladowania wz´┐Żr cz´┐Żowieka tw´┐Żrczego, pracowitego, pe´┐Żnego skromno´┐Żci, prawo´┐Żci i g´┐Ż´┐Żbokiej wiedzy.

 

Teksty i opracowanie: (c) 2004, Robert Gujski.
Wszelkie prawa zastrze´┐Żone. Wszelkiego rodzaju kopiowanie, bez zgody autora, zabronione.