Data oblotu:
Kwiecie´┐Ż 1931

Wyprodukowano:
ok. 120 sztuk

Konstruktor:
Antoni Kocjan


Szybowiec szkolno-przej´┐Żciowy

 

Mi´┐Żdzy 5 a 11 stycznia 1929 roku grupa z´┐Żo´┐Żona z czterech cz´┐Żonk´┐Żw Aerklubu Lwowskiego - Szczepana Grzeszczyka, Wac´┐Żawa Czerwi´┐Żskiego, Boles´┐Żawa Ga´┐Ż´┐Żzowskiego i Kazimierza Chorzewskiego - wybra´┐Ża si´┐Ż na wypraw´┐Ż do Bezmiechowej w celu zbadania nowych teren´┐Żw szybowcowych. Ekipa zapale´┐Żc´┐Żw sprawdza´┐Ża tamtejsze zbocza je´┐Żd´┐Ż´┐Żc na nartach ze ´┐Żwiec´┐Ż dymn´┐Ż unoszon´┐Ż przez latawiec Hargrave'a. Pozwoli´┐Żo to oceni´┐Ż zachowanie si´┐Ż strug powietrza nad ziemi´┐Ż. Dzi´┐Żki uzyskanym wynikom zakwalifikowano teren Bezmiechowej jako szybowisko. Druga wyprawa do Bezmiechowej odby´┐Ża si´┐Ż w dniach 23 pa´┐Żdziernika - 4 listopada tego samego roku. Jej celem by´┐Żo zdobycie do´┐Żwiadcze´┐Ż w g´┐Żrzystym terenie, praktyczne sprawdzenie przydatno´┐Żci Bezmiechowej jako szybowiska szkolnego i wyczynowego, oraz wykonanie d´┐Żu´┐Ższego, propagandowego lotu ´┐Żaglowego. Tym razem zabrano ze sob´┐Ż szybowce CW-II (SP-001) i CW-III (SP-002) skonstruowane przez Wac´┐Żawa Czerwi´┐Żskiego w warsztatach Zwi´┐Żzku Awiatycznego Student´┐Żw Politechniki Lwowskiej. Wyprawa zosta´┐Ża uwie´┐Żczona sukcesem: Szczepan Grzeszczyk wykona´┐Ż lot ´┐Żaglowy trwaj´┐Żcy 2 godziny i 10 minut. Mo´┐Żna ju´┐Ż by´┐Żo rozpocz´┐Ż´┐Ż szkolenie szybowcowe. Uczyniono to podczas trzeciej wyprawy do Bezmiechowej (kwiecie´┐Ż - maj 1930) i kontynuowano podczas czwartej. Szybownictwem zainteresowa´┐Ży si´┐Ż inne o´┐Żrodki lotnicze w Polsce.

Widz´┐Żc rosn´┐Żc´┐Ż popularno´┐Ż´┐Ż nowego sportu, Aeroklub Lwowski zwr´┐Żci´┐Ż si´┐Ż do Antoniego Kocjana z pro´┐Żb´┐Ż o zaprojektowanie dla´┐Ż szybowca szkolnego i szkolno-przej´┐Żciowego. Prace projektowe zosta´┐Ży wykonane zim´┐Ż 1930/1931 w D.W.L. Tamte´┐Ż zbudowano prototyp szybowca szkolnego Czajka I, kt´┐Żry p´┐Żniej otrzyma´┐Ż rejestracj´┐Ż SP-008. Zosta´┐Ż on oblatany w kwietniu 1931 roku. W tym samym miesi´┐Żcu wzbi´┐Ż si´┐Ż w powietrze drugi egzemplarz Czajki I, oznaczony SP-009. Niebawem powsta´┐Ża wersja szkolno-przej´┐Żciowa szybowca nazwana Czajk´┐Ż II, maj´┐Żca obudowan´┐Ż kabin´┐Ż, kt´┐Żrej pokrycie przepuszcza´┐Żo ´┐Żwiat´┐Żo s´┐Żoneczne. Z tego powodu nazywano j´┐Ż Czajk´┐Ż kabinkow´┐Ż lub Czajk´┐Ż papier´┐Żwk´┐Ż. Wszystkie trzy szybowce wzi´┐Ży udzia´┐Ż w pi´┐Żtej wyprawie do Bezmiechowej. Odby´┐Ża si´┐Ż ona w dniach 1 - 30 maja 1931 roku. Uczestnictwo wybudowanych w D.W.L. Czajek okaza´┐Żo si´┐Ż dla organizator´┐Żw wyprawy niemal´┐Że zbawienne, poniewa´┐Ż warsztaty lwowskie nie wykona´┐Ży na czas zam´┐Żwionych szybowc´┐Żw. Dzi´┐Żki tym trzem egzemplarzom uda´┐Żo si´┐Ż w Bezmiechowej wyszkoli´┐Ż 16 pilot´┐Żw w kategorii "C".

Dobre osi´┐Żgi Czajki sprawia´┐Ży, ´┐Że nadawa´┐Ża si´┐Ż ona doskonale do pierwszych lot´┐Żw ´┐Żaglowych. 7 pa´┐Żdziernika 1931 r., podczas sz´┐Żstej wyprawy do Bezmiechowej, kpt. Franciszek Jach ustanowi´┐Ż na niej nowy rekord d´┐Żugotrwa´┐Żo´┐Żci lotu: 3 godziny 20 minut. Wkr´┐Żtce nast´┐Żpi´┐Ży nast´┐Żpne: 10 pa´┐Żdzernika Mieczys´┐Żaw Jonikas lata´┐Ż przez 5 godzin i 8 minut, a 14 pa´┐Żdziernika Zygmunt Laskowski utrzymywa´┐Ż si´┐Ż w powietrzu na Czajce II przez 5 godzin i 56 minut.

W roku 1932, warszaty na Ok´┐Żciu wykona´┐Ży seri´┐Ż czternastu Czajek obydwu wersji. Pozwoli´┐Żo to tej ma´┐Żej fabryczce przetrwa´┐Ż ci´┐Żki kryzys finansowy. Jednocze´┐Żnie Antoni Kocjan opracowa´┐Ż, na ´┐Życzenie Aeroklubu Lwowskiego, now´┐Ż wersj´┐Ż Czajki o skr´┐Żconym kad´┐Żubie i o zmniejszonej rozpi´┐Żto´┐Żci skrzyde´┐Ż. Wersja ta, oznaczona Czajka III (zwana te´┐Ż Czajk´┐Ż kr´┐Żtk´┐Ż), przeznaczona by´┐Ża do wykonywania lot´┐Żw szkolnych. Poniewa´┐Ż mia´┐Ża ona za dobre osi´┐Żgi by by´┐Ż szybowcem szkolnym, zbudowano jedynie kilka egzemplarzy tej wersji. U´┐Żytkowa´┐Ż je Aeroklub Lwowski w swoich szko´┐Żach w Bezmiechowej i w Czerwonym Kamieniu.

12 wrze´┐Żnia 1932 roku, Czajka pobi´┐Ża kolejny rekord, tym razem wysoko´┐Żci. Tego dnia mjr Boles´┐Żaw Stacho´┐Ż wzn´┐Żs´┐Ż sie na niej na 470 metr´┐Żw. Najlepsze wyniki lot´┐Żw osi´┐Żgn´┐Ż´┐Ż na Czajce II pilot Aeroklubu Warszawskiego Tadeusz Derengowski. Uzyska´┐Ż on czas lotu 7 godzin i 47 minut oraz wysoko´┐Ż´┐Ż 1500 metr´┐Żw. Dzia´┐Żo si´┐Ż to w Bezmiechowej w 1934 roku.

Po oddzieleniu si´┐Ż od D.W.L. Warsztaty Szybowcowe Antoniego Kocjana wykona´┐Ży 15 egzemplarzy Czajki II, a po przeprowadzce na Pole Mokotowskie kilka serii po 10 lub 20 szybowc´┐Żw. Dalsze 10 sztuk wykonane zosta´┐Żo przez amatorskie ko´┐Ża szybowcowe. T´┐Ż wersj´┐Ż szybowca u´┐Żywano w szko´┐Żach szybowcowych w Bezmiechowej, w Pi´┐Żczowie i w Sokolej G´┐Żrze.

Eksploatacja Czajki II wykaza´┐Ża zbyt ma´┐Ż´┐Ż sztywno´┐Ż´┐Ż jej konstrukcji, co uniemo´┐Żliwia´┐Żo wykonywanie lot´┐Żw nurkowych i ciasnych kr´┐Ż´┐Że´┐Ż ze wzgl´┐Żdu na wyst´┐Żpuj´┐Żce w´┐Żwczas drgania konstrukcji. Aby temu zaradzi´┐Ż, Antoni Kocjan przekonstruowa´┐Ż sw´┐Żj szybowiec. Prototyp nowej wersji, oznaczonej Czajka-bis, oblata´┐Ż wiosn´┐Ż 1936 roku w Starej Mi´┐Żosnej Kazimierz Kula. W lipcu tego samego roku przeszed´┐Ż on z powodzeniem badania w I.T.L.-u. Czajek-bis wyprodukowano ponad 60 egzemplarzy. Kilka sztuk zbudowano na licencji w Estonii, Finlandii, Jugos´┐Żawii i Palestynie.

Warsztaty Szybowcowe w Warszawie wykona´┐Ży 85 Czajek w wersjach II i bis. ´┐Ż´┐Żcznie szybowiec ten zosta´┐Ż wyprodukowany w ilo´┐Żci oko´┐Żo 120 sztuk.
   

Dane techniczne Czajki

Rozpi´┐Żto´┐Ż´┐Ż:
wersja III:
wersja bis:
11,28 m
9,4 m
11,3 m
  Pr´┐Żdko´┐Ż´┐Ż minimalna:
wersja II:
wersja III:
wersja bis:
37 km/h
37,8 km/h
42 km/h
39 km/h
D´┐Żugo´┐Ż´┐Ż:
wersja III:
6,0 m
5,65 m
  Doskona´┐Żo´┐Ż´┐Ż:
wersje II i bis:
wersja III:
 11,5
13,5
10,5
Wysoko´┐Ż´┐Ż: 1,68 m   Opadanie minimalne:
wersja II:
wersja III:
wersja bis:
 1,02 m/s
0,95 m/s
1,2 m/s
0,99 m/s
Powierzchnia no´┐Żna:
wersja II:
wersja III:
15,53 m2
15,63 m2
13,3 m2
  Wyd´┐Żu´┐Żenie:
wersja III:
8,2
6,6
Masa w´┐Żasna:
wersja II:
wersja III:
wersja bis:

92 kg
94 kg
85 kg
95 kg

  Dopuszcz. wsp´┐Ż´┐Żcz. obci´┐Ż´┐Ż.:
wersja bis:
4,1
5,9
Masa u´┐Żyteczna:
wersja bis:
68 kg
75 kg
  Wsp´┐Ż´┐Żcz. obci´┐Ż´┐Ż. niszcz.:
wersja bis:
7
10
Masa ca´┐Żkowita:
wersja II:
wersja III:
wersja bis:
168 kg
162 kg
153 kg
170 kg
  Obci´┐Ż´┐Żenie powierzchni:
wersja II:
wersja III:
10,3 kg/ m2
10,4 kg/m2
11,5 kg/m2

  

Teksty i opracowanie: (c) 2004, Robert Gujski.
Wszelkie prawa zastrze´┐Żone. Wszelkiego rodzaju kopiowanie, bez zgody autora, zabronione.