RWD-15


Data oblotu:
Wiosna 1937

Wyprodukowano:
co najmniej 7 sztuk

Konstruktor:
Stanis´┐Żaw Rogalski


Samolot turystyczno-dyspozycyjny i sanitarny

 

W latach 1935-1936 pod kierunkiem in´┐Ż. Stanis´┐Żawa Rogalskiego opracowano 5-miejscowy samolot RWD-15, b´┐Żd´┐Żcy rozwini´┐Żciem udanego i sprawdzonego ju´┐Ż wcze´┐Żniej RWD-13. Konstrukcj´┐Ż t´┐Ż zbudowano g´┐Ż´┐Żwnie z my´┐Żl´┐Ż o odbiorcach zagranicznych.

RWD-15

Prototyp (nr fabr. 177) oblata´┐Ż na wiosn´┐Ż 1937 roku Aleksander Onoszko. Wed´┐Żug opinii oblatywacza by´┐Ż to samolot bardzo poprawny pod wzgl´┐Żdem pilota´┐Żowym. Wkr´┐Żtce dla nowej maszyny DWL zarezerwowa´┐Ży rejestracj´┐Ż SP-BFX. Dobre wyniki bada´┐Ż prototypu spowodowa´┐Ży, ´┐Że ju´┐Ż w lecie tego samego roku przyst´┐Żpiono do budowy pierwszego seryjnego egzemplarza RWD-15. Otrzyma´┐Ż on numer fabryczny 253 i mia´┐Ż zosta´┐Ż sprzedany do Palestyny. Tranzakcja nie dosz´┐Ża jednak do skutku.

Pr´┐Żby przeprowadzone na prototypie w ci´┐Żgu nast´┐Żpnego roku potwierdzi´┐Ży ca´┐Żkowicie ocen´┐Ż pilota do´┐Żwiadczalnego DWL. Ponadto okaza´┐Żo si´┐Ż, ´┐Że samolot ten mia´┐Ż dobre w´┐Żasno´┐Żci kr´┐Żtkiego startu i l´┐Żdowania. W czerwcu 1938 roku prototyp zosta´┐Ż oficjalnie wpisany do rejestru statk´┐Żw powietrznych.

W listopadzie i grudniu 1938 r. egzemplarz nr 253 zosta´┐Ż przebudowany na wersj´┐Ż sanitarn´┐Ż, oznaczon´┐Ż RWD-15S. Opr´┐Żcz pilota i sanitariusza mog´┐Ża ona zabiera´┐Ż na pok´┐Żad dw´┐Żch rannych na umieszczonych pi´┐Żtrowo noszach. Pocz´┐Żtkowo Warsztaty zamierza´┐Ży wyprodukowa´┐Ż dla wojska pi´┐Ż´┐Ż sztuk tych maszyn, ale z nieznanych przyczyn zam´┐Żwienie to nie zosta´┐Żo w pe´┐Żni zrealizowane.

Kabina RWD-15

W lutym 1939 roku po jednym egzemplarzu RWD-15S zamówi´┐Ży Izba Notarialna w Warszawie i Naczelna Izba Lekarska.

W roku 1939 wyprodukowano seri´┐Ż 5-ciu maszyn. Jedn´┐Ż z nich postanowiono wykorzysta´┐Ż do rekordowego przelotu z Polski do Australii, Tasmanii i Nowej Zelandii. W tym celu zainstalowano w nim dodatkowe zbiorniki paliwa. Tak zmodyfikowany samolot oznaczono RWD-15 bis. Otrzyma´┐Ż on znaki rejestracyjne SP-KAT. Start wyznaczono na 15 marca 1939 (pilot kpt. Stanis´┐Żaw Karpi´┐Żski), lecz zaj´┐Żcie Czechos´┐Żowacji przez Niemcy wymusi´┐Żo od´┐Żo´┐Żenie realizacji tego ambitnego projektu.

W lecie tego samego roku wys´┐Żano jeden egzemplarz RWD-15 do USA na odbywaj´┐Żc´┐Ż si´┐Ż tam wystaw´┐Ż ´┐Żwiatow´┐Ż. Do dzi´┐Ż losy tej maszyny pozostaj´┐Ż zagadk´┐Ż poniewa´┐Ż ten typ samolotu nie figuruje w ameryka´┐Żskim rejestrze statk´┐Żw powietrznych.

Przystosowany do lot´┐Żw d´┐Żugodystansowych RWD-15 bis pozosta´┐Ż w wytw´┐Żrni a´┐Ż do wybuchu wojny. We wrze´┐Żniu 1939 roku zosta´┐Ż ewakuowany do Ruminii. Tam sprzedano go w r´┐Żce prywatne i zarejestrowano pod znakami YR-TIT.

RWD-15

Jeden egzemplarz RWD-15 nale´┐Ża´┐Ż do Kancelarii Prezydenta RP. Znajdowa´┐Ż si´┐Ż on na stanie Sztabowej Eskadry Treningowej podleg´┐Żej 1. PL. Kolejn´┐Ż maszyn´┐Ż, zbudowan´┐Ż w wersji sanitarnej, u´┐Żywano w Eskadrze Treningowej tego samego pu´┐Żku. Ostatni tego typu p´┐Żatowiec, nosz´┐Żcy znaki rejestracyjne SP-ALA, zosta´┐Ż oblatany tu´┐Ż pod koniec sierpnia i podobnie jak SP-KAT ewakuowany do Rumunii. Obydwa samoloty by´┐Ży w tym kraju u´┐Żytkowane podczas wojny i przez jaki´┐Ż czas po jej zako´┐Żczeniu.

Tak´┐Że w roku 1939 Sztab G´┐Ż´┐Żwny Wojska Polskiego zam´┐Żwi´┐Ż 10 egzemplarzy RWD-15. W wytw´┐Żrni rozpocz´┐Żto produkcj´┐Ż tej serii, lecz przed wybuchem wojny nie zdo´┐Żano uko´┐Żczy´┐Ż ani jednej maszyny.

DWL planowa´┐Ży r´┐Żwnie´┐Ż budowa´┐Ż ten typ samolotu w wersjach fotogrametrycznej i transportowej. Z kolei Zarz´┐Żd G´┐Ż´┐Żwny LOPP rozwa´┐Ża´┐Ż mo´┐Żliwo´┐Ż´┐Ż skonstruowania wersji desantowej RWD-15, zabieraj´┐Żcej pilota i pi´┐Żciu skoczk´┐Żw. Realizacj´┐Ż tych projekt´┐Żw przekre´┐Żli´┐Ż wybuch wojny...

RWD-15

Najciekawsze s´┐Ż jednak losy prototypu RWD-15 (SP-BFX). W lecie 1939 roku zosta´┐Ż on za po´┐Żrednictwem firmy Herse zakupiony przez polskich ´┐Żyd´┐Żw dla Avironu w Palestynie. Po przybyciu do tego kraju otrzyma´┐Ż znaki rejestracyjne VQ-PAE. Wykonywa´┐Ż regularne loty z Lod do Haify oraz do Egiptu. W 1941 roku planowano wykorzysta´┐Ż go do lot´┐Żw do Basry w Iraku, co nie zosta´┐Żo zrealizowane ze wzgl´┐Żdu na sprzeciw w´┐Żadz brytyjskich. Samolot pozosta´┐Ż wi´┐Żc w hangarze Avironu w Ashdot-Ya'acov, praktycznie nie u´┐Żywany do ko´┐Żca wojny. Dopiero w roku 1945 przebazowano go do Lod, sk´┐Żd lata´┐Ż regularnie do Tel-Awiwu oraz ponownie do Egiptu. 13 grudnia 1947 roku nast´┐Żpi´┐Ża ewakuacja samolot´┐Żw Avironu do Tel-Awiwu. Niestety nie obj´┐Ża ona RWD-15 VQ-PAE ze wzgl´┐Żdu na trwaj´┐Żc´┐Ż napraw´┐Ż. Niesprawny samolot zostawiono w Lod, gdzie zosta´┐Ż spalony przez Arab´┐Żw 13 kwietnia 1948 roku.

W´┐Ż´┐Żcznie z prototypem wykonano co najmniej 7 egzemplarzy RWD-15.
   

Dane techniczne RWD-15

Rozpi´┐Żto´┐Ż´┐Ż: 12,4 m   Pr´┐Żdko´┐Ż´┐Ż minimalna: 75 km/h
D´┐Żugo´┐Ż´┐Ż: 9,0 m   Wznoszenie:  4,8 m/s
Wysoko´┐Ż´┐Ż: 2,5 m   Pu´┐Żap:  5000 m
Powierzchnia no´┐Żna: 20 m2   Zasi´┐Żg:  1000 km
Masa w´┐Żasna: 875 kg   Rozbieg: 120 m
Masa u´┐Żyteczna: 485 kg   Dobieg: ... m
Masa ca´┐Żkowita: 1360 kg   Zu´┐Życie paliwa: 48 l/h
Pr´┐Żdko´┐Ż´┐Ż maksymalna: 240 km/h   Maks. czas trwania lotu: 5 h
Pr´┐Żdko´┐Ż´┐Ż przelotowa: 200 km/h   Silnik DH Gipsy Six II o mocy: 205 KM

Cena samolotu: 70 000 z´┐Ż w wersji turystycznej (w tym 30 000 z´┐Ż za silnik)
oraz 75 000 z´┐Ż w wersji sanitarnej.

 

Teksty i opracowanie: (c) 2003 - 2021, Robert Gujski.
Wszelkie prawa zastrze´┐Żone. Wszelkiego rodzaju kopiowanie, bez zgody autora, zabronione.