RWD-16 bis

Opis techniczny samolotu
(zamieszczony w Locie Polskim z listopada 1938 roku)

Uwaga:
W tekscie zachowano oryginaln´┐Ż pisowni´┐Ż.

 

Do´┐Żwiadczalne Warsztaty Lotnicze pracuj´┐Ż od dw´┐Żch lat nad "popularnym" p´┐Żatowcem turystycznym. Za´┐Żo´┐Żeniem tego typu samolotu jest tanio´┐Ż´┐Ż samego p´┐Żatowca, jego obs´┐Żugi i eksploatacji przy r´┐Żwnoczesnym komforcie i u´┐Żytkowno´┐Żci.

Praca konstruktor´┐Żw RWD po dw´┐Żch latach da´┐Ża zupe´┐Żnie zadawalniaj´┐Żcy wynik w postaci p´┐Żatowca RWD-16 bis. Pierwowz´┐Żr RWD-16 bis - RWD-16 znany jest czytelnikom Lotu Polskiego z pokaz´┐Żw i lot´┐Żw turystycznych. I aczkolwiek oba prototypy r´┐Żni´┐Ż si´┐Ż na papierze jedynie przy nazwie typu dodatkiem "bis", to przy por´┐Żwnaniu nawet fotografii widzimy, ´┐Że s´┐Ż to dwie odr´┐Żbne maszyny.

RWD-16 bis zosta´┐Ża zbudowana z silnikiem krajowym Avia 3. Za´┐Żo´┐Żenia tanio´┐Żci, czyli jak obecnie si´┐Ż m´┐Żwi "popularno´┐Żci" samolotu turystycz,nego, jest bardzo trudno pogodzi´┐Ż z jego zaletami technicznemi. Chcemy mie´┐Ż dobr´┐Ż szybko´┐Ż´┐Ż przelotow´┐Ż - musimy mie´┐Ż du´┐Ż´┐Ż doskona´┐Żo´┐Ż´┐Ż kszta´┐Żtu pod wzgl´┐Żdem atrodynamicznym - lub te´┐Ż przy tym samym p´┐Żatowcu silnik o wi´┐Żkszej mocy. Ani jedno ani drugie rozwi´┐Żzanie nie mo´┐Że p´┐Żj´┐Ż´┐Ż w parze z tanio´┐Żci´┐Ż. Wysokie walory techniczne i wyposa´┐Żenie p´┐Żatowca daj´┐Żce wygod´┐Ż i bezpiecze´┐Żstwo tak cenione w RWD-13, nie mog´┐Ż mie´┐Ż zastosowania przy p´┐Żatowcu "popularnym". Innemi s´┐Żowy, chc´┐Żc mie´┐Ż mo´┐Żno´┐Ż´┐Ż hangarowania w byle szopie czy gara´┐Żu, to trzeba zap´┐Żaci´┐Ż za sk´┐Żadane skrzyd´┐Ża, chc´┐Żc mie´┐Ż starty i l´┐Żdowania trzynastki, trzeba dorobi´┐Ż ´┐Żsloty´┐Ż i da´┐Ż silnik o wi´┐Żkszej mocy, chc´┐Żc mie´┐Ż ´┐Żatwo´┐Ż´┐Ż manewrowania na ziemi. mo´┐Żno´┐Ż´┐Ż latania przy z´┐Żej widoczno´┐Żci, to trzeba p´┐Żaci´┐Ż za te wszystkie udoskonalenia.

Po tych rozwa´┐Żaniach dochodzimy do wniosku, ´┐Że wszystkiego pogodzi´┐Ż nie mo´┐Żna. Wygoda i komfort, doskona´┐Żo´┐Ż´┐Ż techniczna i bezpiecze´┐Żstwo z tanio´┐Żci´┐Ż sprz´┐Żtu nie id´┐Ż w parze.

Konstruktorzy RWD poszli drog´┐Ż po´┐Żredni´┐Ż. Dali za ´┐Żredni´┐Ż cen´┐Ż, najni´┐Ższ´┐Ż z cen dotychczas za samoloty turystyczne pobieran´┐Ż, samolot dobry o walorach (tanio´┐Ż´┐Ż zu´┐Życia paliwa, eksploatacji itp) turystycznej maszyny s´┐Żabosilnikowej, a wygodzie komfortowej i drogiej limuzyny.

RWD-16 bis, kt´┐Żrej opis techniczny podajemy poni´┐Żej, w wykonaniu standardowym posiada jedynie niezb´┐Żdne przyrz´┐Żdy pok´┐Żadowe, pozbawiona jest hamulc´┐Żw i komfortu wn´┐Żtrza, daj´┐Żc wzamian dobre walory techniczne p´┐Żatowca.

Dobry start i l´┐Żdowanie otrzymano dzi´┐Żki zastosowaniu klap wychylanych z miejsca pilota. D´┐Żwigienka z zapadk´┐Ż pozwala na ustawienie klap w czterech po´┐Żo´┐Żeniach wychylenia od 0´┐Ż do 60´┐Ż co 15´┐Ż.

Dzi´┐Żki manewrowaniu tymi klapami uzyskano mo´┐Żno´┐Ż´┐Ż regulacji k´┐Żta planowania przy schodzeniu, co daje pilotowi do r´┐Żki jakgdyby dodatkowy "gaz" w razie potrzeby zwi´┐Żkszenia szybko´┐Żci przy nieudanym podej´┐Żciu do l´┐Żdowania.

Miejsca w kabinie dla pilota i pasa´┐Żera umieszczone s´┐Ż obok siebie. Pozwala to na ´┐Żatwo porozumiewanie si´┐Ż w czasie lotu i du´┐Że wygod´┐Ż. Wej´┐Żcie do kabiny przez otwierane os´┐Żon´┐Ż z g´┐Żry. Kabina oszklona celonem niepalnym lub na ´┐Życzenie "prestiglasem".

Silnik, jak ju´┐Ż wspomnia´┐Żem, krajowy Avia 3, o mocy 60 KM pozwala na du´┐Ż´┐Ż oszcz´┐Żdno´┐Ż´┐Ż w kosztach paliwa przy jednoczesnej dobrej szybko´┐Żci przelotowej. Naturalnie przewidziano mo´┐Żno´┐Ż´┐Ż zabudowania silnika o wi´┐Żkszej mocy, podobnego typu. Fabryka posiada ju´┐Ż obecnie nast´┐Żpn´┐Ż sztuk´┐Ż z silnikiem 90 KM. Wzrasta wtedy szybko´┐Ż´┐Ż przelotowa przy r´┐Żwnoczesnym wzro´┐Żcie paliwa i ceny p´┐Żatowca.

Wyczyny RWD-16 bis zbli´┐Żone s´┐Ż bardzo do wyczyn´┐Żw RWD-8 (DWL) z t´┐Ż r´┐Żnic´┐Ż, i´┐Ż silnik tej ostatniej jest dwa razy silniejszy, eksploatacja bez por´┐Żwnania dro´┐Ższa, a wygoda mniejsza.

Cena szesnastki w zale´┐Żno´┐Żci od wyekwipowania b´┐Żdzie si´┐Ż waha´┐Ż oko´┐Żo 10.000 z´┐Ż bez silnika. Silnik w zale´┐Żno´┐Żci od typu i mocy b´┐Żdzie kosztowa´┐Ż 5.000 - 7.000 z´┐Ż.

Widzimy, ´┐Że za cen´┐Ż 15 - 17 tysi´┐Żcy mo´┐Żna mie´┐Ż samolot ma´┐Żo ust´┐Żpuj´┐Żcy w wygodzie 13-tce, a w eksploatacji niepomiernie ta´┐Ższy. Wszak zaledwie oko´┐Żo 4 gr za kilometr na osob´┐Ż wynosi koszt materia´┐Ż´┐Żw p´┐Żdnych potrzebnych dla szesnastki.
   

OPIS TECHNICZNY

Skrzyd´┐Żo:

Wolnono´┐Żne, niedzielone, wykonane jako jedna ca´┐Żo´┐Ż´┐Ż przechodz´┐Żca przez kad´┐Żub. Lotki szczelinowe, r´┐Żnicowe zapewniaj´┐Ż bardzo dobr´┐Ż sterowno´┐Ż´┐Ż na wszystkich k´┐Żtach natarcia. W tylnej cz´┐Żci skrzyd´┐Ża, r´┐Żwnolegle do kraw´┐Żdzi sp´┐Żywu umieszczone s´┐Ż klapy.

Biegn´┐Ż one od jednej lotki do drugiej pod kad´┐Żubem i sk´┐Żadaj´┐Ż si´┐Ż z 2 cz´┐Żci. Nap´┐Żd klap r´┐Żczny, z kabiny pilota. Wychylenia klap do startu 15´┐Ż, do l´┐Żdowania do 60´┐Ż; odpowiednia zapadka pozwala ustala´┐Ż wychylenia klap co 15´┐Ż. Podwozie jest umocowane na sta´┐Że do przedniego d´┐Żwigara. Skrzyd´┐Żo umocowane jest do kad´┐Żuba czterema okuciami. Konstrukcja ca´┐Żkowicie drewniana: szkielet stanowi´┐Ż 2 d´┐Żwigary o przekroju skrzynkowym i ´┐Żebra z listew i sklejki. Ko´┐Żce skrzyde´┐Ż, przedni keson i cz´┐Ż´┐Ż mi´┐Żdzy d´┐Żwigarami od podwozia do kad´┐Żuba pokryte s´┐Ż sklejk´┐Ż. Skrzyd´┐Żo kryte p´┐Ż´┐Żtnem.

Kad´┐Żub:

Konstrukcja ca´┐Żkowicie drewniana, tylko w przedniej cz´┐Żci znajduje si´┐Ż ´┐Żo´┐Że silnikowe, spawane z rur stalowych i umocowane na sta´┐Że ´┐Żrubami do kad´┐Żuba. Za ´┐Żo´┐Żem oddzielona przegrod´┐Ż przeciwogniow´┐Ż znajduje si´┐Ż obszerna kabina z 2 miejscami obok siebie. Sterowanie podw´┐Żjne, przy pomocy jednego dr´┐Ż´┐Żka rozwidlonego i 2 par peda´┐Ż´┐Żw. Za siedzeniami baga´┐Żnik z siatkami na kapelusze i lekkie pakunki, dost´┐Żpny od wewn´┐Żtrz. Kabina oszklona celuloidem o bardzo dobrej widoczno´┐Żci. Wej´┐Żcie jest mo´┐Żliwe z obu stron kad´┐Żuba. Po zamkni´┐Żciu kabina jest szczelna od wody i spalin motoru. Kabina jest intensywnie wentylowana przez wentylator og´┐Żlny przed przedni´┐Ż szyb´┐Ż, otwierany z kabiny i przez 2 wentylatorki indywidualne. Szkielet kad´┐Żuba stanowi´┐Ż 4 pod´┐Żu´┐Żnice i 19 wr´┐Żg; pokrycie pracuj´┐Żce - sklejk´┐Ż brzozow´┐Ż.

Usterzenie:

Statecznik pionowy tworzy ca´┐Żo´┐Ż´┐Ż z kad´┐Żubem, poziomy sk´┐Żada si´┐Ż z 2 po´┐Ż´┐Żwek i rozpi´┐Żty jest linkami. W nast´┐Żpnych egzemplarzach statecznik poziomy b´┐Żdzie wolnono´┐Żny. Ster g´┐Ż´┐Żboko´┐Żci z 2 cz´┐Żci. Konstrukcja drewniana jednod´┐Żwigarowa. Linki nap´┐Żdzaj´┐Żce stery schowane w kad´┐Żubie.

Zesp´┐Ż silnikowy:

Na RWD-16 bis wmontowany zosta´┐Ż polski silnik Avia 3 60/64 KM, czterocylindrowy, ch´┐Żodzony powietrzem.

´┐Żmig´┐Żo drewniane dwuramienne o sta´┐Żym skoku, firmy Szoma´┐Żski w Warszawie, o ´┐Żrednicy 1,75 m. Zbiornik smaru n pojemno´┐Żci 10 ltr i u´┐Żytecznej 7 itr znajduje si´┐Ż pod mask´┐Ż przed przegrod´┐Ż przeciwogniow´┐Ż. Zbiornik benzyny o pojemno´┐Żci 73 ltr. umieszczony jest w skrzydle pod fotelem za´┐Żogi. Benzynowskaz na zbiorniku jest dobrze widoczny przez okienko w fotelu. Zbiorniki spawane z blachy aluminiowej. Przewody paliwa gi´┐Żtkie "Vipera".

Podwozie:

Wolnono´┐Żne jednogoleniowe z amortyzatorami oleopowietrznymi firmy Avia o skoku 200 mm. Ko´┐Ża z balonami niskiego ci´┐Żnienia. Podwozie jest starannie oprofilowane owiewkami spawanymi z blachy aluminiowej. W nast´┐Żpnych egzemplarzach podwozie b´┐Żdzie zaopatrzone w hamulce na ko´┐Ża.

P´┐Żoza ogonowa ze stali resorowej, zako´┐Żczona szerok´┐Ż stopk´┐Ż stalow´┐Ż.

Charakterystyka p´┐Żatowca:

Rozpi´┐Żto´┐Ż´┐Ż 11,00 m
D´┐Żugo´┐Ż´┐Ż 8,50 m
Wysoko´┐Ż´┐Ż 2,07 m
Powierzchnia no´┐Żna 14,95 m2
Ci´┐Żar w´┐Żasny 385 kg
Ci´┐Żar ´┐Żadunku 230 kg
Ci´┐Żar w locie 615 kg

Wyczyny:

  Avia 3 Cirrus Min.
Szybko´┐Ż´┐Ż max. 180 k/g 210 k/g
Szybko´┐Ż´┐Ż przel. 155 k/g 180 k/g
Szybko´┐Ż´┐Ż l´┐Żdow. 70 k/g 70 k/g
Pu´┐Żap prakt. 4150 m 5500 m
Czas wznoszenia na 1000 m. 6,5 min 4 min
Zasi´┐Żg  700 km 650 km

 


Opracowanie: (c) 2007, Robert Gujski.
Wszelkie prawa zastrze´┐Żone. Wszelkiego rodzaju kopiowanie, bez zgody autora, zabronione.